Dossier hepatitis C

Gegevens

20 maart 2013

door Kees Rümke

Hepatitis C (HCV) is een leverinfectie die op den duur kan leiden tot leverziekte en leverkanker. De infectie kan bij hiv-positieven sneller verlopen, wanneer de afweer sterk is aangetast. Het virus kan ook seksueel overgedragen worden. Dat lijkt bijna alleen voor te komen bij homomannen met hiv.

Hepatitis C wordt overgedragen door bloed-bloedcontact, zoals het delen van injectienaalden en attributen bij (ook niet-injecterend) druggebruik.
Het virus kan seksueel overgedragen worden en dan met name bij hiv-positieve homomannen. Bij de GGD in Amsterdam hadden in steekproeven de afgelopen jaren 10-18% van de hiv-positieve homomannen die de poli bezochten ook hepatitis C. De afgelopen jaren lijkt het aantal infecties af te nemen. Van de hiv-negatieve homomannen had de afgelopen jaren tussen de 0 en 1% HCV.
Risicofacoren zijn naast hiv-infectie, het hebben van andere soa’s, groepsseks, onbeschermde anale seks, onbeschermd fisten, het delen van toys en het gebruik van drugs.

De Hiv Vereniging Nederland maakt zich zorgen over de toenemende verspreiding van hepatitis C en wil je daarom via dit dossier op de hoogte houden. Samen met Schorer heeft de vereniging een brochure gemaakt die begin 2010 is uitgekomen. Je kunt deze brochure krijgen in je hiv-behandelcentrum.

Verschil A, B en C
Verwar hepatitis C niet met hepatitis A of B. Tegen hepatitis A en B kun je laten vaccineren. Tegen HCV bestaat nog geen vaccin. Een ander verschil is dat je voor HCV niet immuun wordt: hepatitis A en B kun je niet nogmaals krijgen als je het eenmaal hebt gehad. Voor HCV geldt dat niet.

Seksuele overdracht van HCV en het voorkomen daarvan
Het is duidelijk dat hiv-positieve homomannen hepatitis C kunnen oplopen via onbeschermd seksueel contact. Volgens Stichting Hiv Monitoring hadden in 2012 6% van de hiv-positieve homomannen ook HCV. Bij hiv-negatieve homomannen lijkt seksuele overdracht zeldzaam te zijn. Seksuele overdracht is nu de belangrijkste route waardoor hiv-positieven HCV krijgen.

Onderzoek naar de seksuele overdracht van hepatitis C is in volle gang. Het is nog niet bekend hoe de overdracht precies plaatsvindt en wat de relatie is met hiv. Uit het gedrag van de mannen die het virus opliepen zijn wel een aantal factoren af te leiden die een rol lijken te spelen bij de seksuele overdracht van hepatitis C.

Mannen die de afgelopen jaren hepatitis C opliepen leken vaker dan andere mannen:

• hiv-positief te zijn;
• onbeschermd te neuken;
• onbeschermd te fisten;
• groepsseks te hebben gehad;
• andere soa, zoals LGV, herpes of syfilis te hebben; 
• sextoys te hebben gedeeld;
• vaker partydrugs te gebruiken (ruigere seks, langere sessies); 
• bij gebruik van drugs rietjes of naalden met anderen te hebben gedeeld;
• partydrugs anaal te hebben gebruikt;
• regelmatig aan kontspoelen te hebben gedaan.

Over de rol van de bovengenoemde factoren bij de overdracht van hepatitis C is nog niet alles duidelijk. Wel is duidelijk dat onbeschermd neuken en onbeschermd fisten
een belangrijke rol spelen: door neuken en fisten ontstaan kleine, onzichtbare beschadigingen aan het slijmvlies van de anus. Daardoor kan het hepatitis C-virus het lichaam makkelijker binnendringen.
Het lijkt aannemelijk dat als er meer van de bovenstaande factoren in het spel zijn, je een groter risico loopt. Toch zijn er ook hiv-positieve mannen met hepatitis C geïnfecteerd die maar aan enkele factoren voldeden.

Voorkomen van seksuele overdracht
Neuken met condooms en fisten met latex handschoenen beschermen tegen het oplopen of overdragen van hepatitis C.
Condoomgebruik doe je veilig als:

• je voldoende glijmiddel op water- of siliconenbasis gebruikt;
• je bij elke nieuwe partner een nieuw condoom gebruikt (anders kun je hepatitis C van de ene partner overdragen op de volgende partner);
• je het condoom tijdens een lange neukbeurt vervangt: zo verklein je de kans op scheuren.

Fisten blijft beschermd als bij elke volgende partner een nieuwe handschoen wordt gebruikt.

Andere beschermingsmaatregelen

• alleen je eigen glijmiddel gebruiken als je wordt geneukt of gefist;
• voorkomen dat meerdere mensen met hun handen in een pot of aan een tube glijmiddel komen;
• nadat je iemand hebt gefist de huid van je hand en arm reinigen met warm water en afwasmiddel en daarna desinfecteren met ontsmettingsmiddel;
• alleen je eigen dildo gebruiken of een dildo slechts bij één persoon gebruiken;
• alleen je eigen attributen zoals naalden of rietjes gebruiken bij het innemen van drugs;
• geen partydrugs gebruiken of dat gebruik matigen zodat je je hoofd erbij kunt blijven houden;
• kontspoelen te beperken en bij kontspoelen een speciale gladde douchekop te gebruiken;
• je iedere drie maanden laten testen op soa en je zo nodig te laten behandelen,
• geen tandenborstels en scheermessen te delen;
• stoppen met de seks als je bloed ziet.
  
  Desinfectie van toys 
  HCV blijft buiten het lichaam lang in leven. Dat maakt methodes om te desinfecteren nodig maar het lastig en tijdrovend.
  Het hepatitis C virus (HCV) blijft buiten het lichaam veel langer in leven dan hiv. Dat heeft tot gevolg dat bijvoorbeeld het delen van tandenborstel geen probleem is voor wat betreft hiv, maar wel voor wat betreft HCV. Bij een temperatuur van 4 graden blijft HCV buiten het lichaam meer dan 250 dagen in leven. Bij kamertemperatuur blijft het virus ook hardnekkig in leven. Na 21 dagen is HCV nog detecteerbaar. Dit blijkt uit onderzoek van Sandra Ciesek in het Journal of Infectious Diseases (2010), dat ook wordt aangehaald in het Duitse HIV-Report (2011 nummer 4). De onderzoekster wilde weten hoe lang het virus infectieus blijft in het ziekenhuis of thuis. Ze onderzocht hoe lang het virus bij kamertemperatuur infectieus bleef wanneer het is aangebracht op verschillende materialen: staal, plastic en handschoenen. Na vier weken was de hoeveelheid HCV op die materialen weliswaar met een factor 1000 afgenomen, maar weg was het niet.
  Dit betekent dat, zonder desinfectie, het gebruik van materialen die in contact zijn geweest met het virus nog kan leiden tot infectie, ook al heeft dat contact weken geleden plaatsgevonden. In het huishoudelijk gebruik is het dus verstandig om geen tandenborstels, scheermesjes of -apparaten, nagelscharen te delen. Het delen van aluin is ook niet veilig. Zoals bekend is bij het gebruik van drugs onverstandig om rietjes voor het snuiven te delen.

Uitkoken
Onder hogere temperatuur gaat het virus sneller dood. Na 1 minuut in water bij 75 graden of 5 minuten bij 70 graden is het virus niet meer detecteerbaar. In Duitsland wordt aangeraden om 3 minuten te koken bij 100 graden om de meeste ziekteverwekkers te doden. Wil je helemaal alle ziekteverwekkers weg hebben, is 15 minuten nodig.

Alcoholen
Ciesek onderzocht het effect van verschillende soorten alcohol als desinfectiemiddel. Even wassen met een doekje met alcohol is lang niet voldoende. Ook een borrel is onvoldoende omdat het percentage alcohol daarvan te laag is. Van de verschillende alcoholen is 1-propanol het effectiefst (niet 2-propanol zoal HIV-Report stelt), gevolgd door 2-propanol en dan pas gewone alcohol. In het onderzoek werd na 5 minuten inweken gekeken naar het effect op HCV. Met een alcoholpercentage van 40 was het virus met 1- en 2-propanol weg, maar met gewone alcohol niet.

Gebruik van desinfectiemiddelen
Voor het gebruik van een goed desinfectiemiddel moet je eerst schoonmaken en laten drogen. Er kan onder het vuil nog HCV aanwezig zijn dat door het desinfectiemiddel niet wordt bereikt. Na het droogmaken het desinfectiemiddel onverdund toepassen. Wanneer je zou gaan verdunnen dan gaat voor HCV het desinfecterende effect verloren. Gebruik het middel volgens de gebruiksaanwijzing.

Party
Goede desinfectie is niet altijd mogelijk bij seksfeesten. Het is dan verstandig om dildo’s en sekstoys niet te delen of gebruik voor de dildo een condoom (steeds een nieuwe voor een nieuwe partner). Het is belangrijk om je glijmiddel niet te delen met anderen, omdat er anders miniscule hoeveelheden bloed en dus ook HCV in terecht kunnen komen.
Het desinfecteren van de penis of van de hand bij fisten, is in die omstandigheden ook ondoenlijk, condooms of handschoenen (voor elke partner een nieuwe) is dan het verstandigste.
Wanneer je wel de mogelijkheid hebt, kook de attributen gedurende minimaal 3 minuten liefst 15 minuten uit. Gaat dat niet, dan is een op een alcohol gebaseerd onverdund desinfectiemiddel het beste. Desinfectie is ook belangrijk als je een toy al weken niet meer hebt gebruikt.

Beloop van de infectie
Infectie met HCV leidt niet altijd tot een chronische infectie. Het lijkt erop dat de afweer bij ongeveer 40% van de mensen het op eigen kracht kan klaren. (Vroeger dachten we dat dit percentage veel lager was.) Waarschijnlijk zal bij hiv-positieven infectie met HCV vaker tot een chronische infectie leiden dan bij hiv-negatieven.
Wie een chronische hcv-infectie heeft; kan in 20 tot 30 jaar cirrose (onherstelbare verlittekening van levercellen) krijgen. Een aantal van hen kan sterven als gevolg van de cirrose of aan leverkanker.
De snelheid waarmee HCV de gezondheid kan schaden hangt af van leeftijd (hoe jonger des te langzamer) en alcoholgebruik (versnelt).

Symptomen
Infectie met HCV gaat meestal ongemerkt. De meesten merken niet dat ze geïnfecteerd zijn geraakt. Meer dan de helft van de HCV-positieven krijgt na verloop van tijd wel klachten. Vermoeidheid komt bij velen voor. Geelzucht daarentegen is vrij zeldzaam. De mate en de ernst van de klachten hoeven niets te zeggen over de ernst van de leverontsteking.

Effect van HCV op hiv
Wat het effect van hcv op het beloop van hiv-infectie is, lijkt omstreden te zijn. Voor de komst van combinatietherapie was er waarschijnlijk geen groot effect. Sinds de komst van combinatietherapie is er misschien wel een effect. Een aantal studies laat zien dat hiv-positieven met HCV die met combinatietherapie starten daar minder baat bij hebben. Bij hen stijgt het aantal CD4-cellen minder. Zowel dat feit als de hepatitis zelf kan effect hebben op de gezondheid.

Effect van hiv op HCV
Hiv-infectie lijkt een slechte invloed te hebben op de HCV-infectie. Hiv-positieven met HCV krijgen sneller cirrose dan mensen die alleen HCV hebben. Dit gegeven zal voor een groot deel veroorzaakt worden door het verlaagde aantal CD4-cellen. Een lager aantal CD4-cellen versnelt het beloop van HCV-infectie. Succesvolle combinatietherapie kan op die manier een gunstige invloed hebben op het beloop van HCV-infectie. Maar, zoals gezegd, combinatietherapie geeft bij HCV-positieven een wat minder grote stijging van het aantal CD4-cellen. Toch kan combinatietherapie tegen hiv door de stijging van het CD4-aantal dus ook goed (en niet alleen slecht) zijn voor de lever van mensen met een dubbele infectie.

Klassieke behandeling
De behandeling van HCV is zwaar. Bij mensen met hiv en chronische HCV duurt de behandeling meestal 48 weken. Momenteel wordt de combinatie van peginterferon (een wekelijkse onderhuidse injectie) en ribavirine (capsules die tweemaal daags met voedsel worden ingenomen. Afhankelijk van het lichaamsgewicht zijn dat er 4-7 per dag).
Peginterferon, voluit gepegyleerd interferon alfa, is een nagemaakte vorm van het lichaamseigen interferon alfa. Dat is een stof van onze afweer. Pegyleren is een methode die er voor zorgt dat het interferon maar een keer per week onderhuids geïnjecteerd moet worden. Ribavirine is een middel waarvan men het werkingsmechanisme niet kent.

Bijwerkingen
Het is bij behandeling eigenlijk niet de vraag of je bijwerkingen krijgt, maar hoe ernstig die zijn. Veel voorkomende bijwerkingen zijn: griepachtige verschijnselen, bloedarmoede, tijdelijke verlaging van het CD4-aantal, emotionele labiliteit, depressie en slapeloosheid. De meeste bijwerkingen komen door peginterferon.

Wat kun je tegen de bijwerkingen doen?
Behandeling van depressie is verstandig en als je voor de behandeling al depressief was, kun je overwegen eerst de depressie te laten behandelen voor dat de HCV behandeld wordt. Jijzelf en je arts moeten er op letten wat er met je gevoelsleven tijdens de behandeling gebeurt. Als je een regelmatige baan hebt, kun je om op je werk minder last te hebben van de bijwerkingen, de injectie het beste op vrijdagavond zetten. Het gebruik van aspirine of een vergelijkbaar middel kan ook helpen. Je kunt het middel innemen voor de injectie. Je kunt dat met je behandelaar bespreken.

Succes of niet?
De behandeling wordt succesvol genoemd wanneer 24 weken na het staken van de behandeling de viral load van HCV ondetecteerbaar is gebleven. In dat geval blijft de HCV-load daarna (bijna) altijd ondetecteerbaar. Dit wordt als genezing beschouwd. Een latere nieuwe infectie blijft wel mogelijk.
De behandeling van HCV is niet altijd succesvol. De mate van succes is afhankelijk van het genotype van het HCV en van de HCV-load. De kans dat de behandeling succesvol is, is groter bij mensen met genotype 2 of 3 dan bij mensen met genotype 1 of 4. Genotype 1 kent 2 subtypes: 1a en 1b. De slagingskans is bij subtype 1a het kleinst. De meest voorkomende genotypes bij hiv-positieve homomannen zijn genotype 1 en 4.
De slagingskans is bij mensen met hiv en HCV wat lager. De slagingskans lag bij hiv-positieven met een chronische HCV genotype 2 of 3 in verschillende trials tussen de 44 en 73%. Bij genotype 1 of 4 was dat 14-38%.
Wanneer de HCV-load na 12 weken behandeling met minder dan 99% is gedaald of wanneer de HCV-load na 24 weken nog detecteerbaar is dan is de kans op succes van de behandeling miniem. De behandeling kan dan beter gestaakt worden.

Behandeling en opsporing van acute infectie
De eerste zes maanden na infectie met het hepatitis C-virus spreek je van een acute infectie. Hiervan merk je vaak weinig of niets. Je kunt vage klachten krijgen, zoals verminderde eetlust, misselijkheid, vermoeidheid en griepachtige verschijnselen. Soms kan je oogwit of huid wat geel worden, je urine kan donkerder worden en je ontlasting lichter. Ook tijdens een acute infectie kun je hepatitis C overdragen aan anderen. Tot zes maanden na infectie kun je zonder behandeling spontaan genezen. Als je hiv hebt, is die kans echter heel klein. Volgens sommige onderzoeken geneest minder dan 10% van de mannen met hiv spontaan van een hepatitis C-infectie. Andere onderzoeken laten hogere percentages zien.

Vroeger behandelen is veel effectiever
De behandeling van acute HCV is veel vaker succesvol dan de behandeling van een chronische infectie. Dat is een goede reden om vroeg na infectie met behandeling te beginnen. Soms klaart het lichaam HCV spontaan. Daarom is het van belang om niet meteen te beginnen, maar eerst te wachten om te zien hoe de HCV-load zich ontwikkelt.
Testen op HCV kan via een HCV-antistoftest of een HCV viral load. Daarnaast kan een lichte stijging van je leverenzymwaarden wijzen op een infectie met hepatitis C. Overleg over de mogelijkheden met je behandelaar of vraag ernaar op de soa-poli.

Antistoftest
Met een antistoftest wordt gemeten of je lichaam antistoffen tegen hepatitis C heeft aangemaakt. Het nadeel van deze test is, dat HCV-antistoffen pas twee maanden na infectie in het bloed aantoonbaar zijn. Als je ook hiv hebt, kan dit langer duren. De uitslag van deze test kan dus nog negatief zijn, terwijl je wel geïnfecteerd bent. Een acute infectie, wanneer behandeling het meest effectief is, kun je er mee missen.

HCV-load
Een HCV-load toont het hepatitis C-virus zelf aan. Het is de beste test om een actieve infectie met hepatitis C op te sporen. Het nadeel ervan is dat deze test vrij duur is en dat niet ieder laboratorium de test in huis heeft. Als je risico loopt op hepatitis C, overleg dan met je behandelaar, je consulent of je contactpersoon bij de soa-poli of het verstandig is om een HCV-load te laten doen.

Leverenzymwaarden
Je behandelaar kan een hepatitis C-infectie ook opsporen door de waarden van je leverenzymen te controleren. Als je lever ontstoken raakt door hepatitis, geeft het orgaan bepaalde enzymen in verhoogde mate af. Als je risico hebt gelopen en je arts treft een (lichte) verhoging van deze enzymen aan, is het verstandig om een HCV-load te laten doen. Let op: verhoogde leverenzymwaarden kunnen ook een andere oorzaak hebben.

Vitamine D3 en koffie
Vitamine D3
Het toevoegen van vitamine D3 aan de traditionele behandeling lijkt de effectiviteit van de behandeling van HCV drastisch te verhogen.
Dat blijkt uit een Israëlisch onderzoek bij 67 niet eerder behandelde HCV-positieven (zonder hiv) met genotype 1. Allen kregen 48 weken peginterferon + ribavirine, 36 mensen kregen ook vitamine D3, terwijl de rest een placebo kreeg. Van de deelnemers zijn er 41 al gevolgd tot 24 weken na staken van de behandeling. Bij de groep die vitamine D kreeg was bij 85% de behandeling succesvol, bij de placebogroep was dat 43%. Wat bijwerkingen betreft lijken er geen grote verschillen te zijn tussen vitamine D en het placebo.
Hoewel dit nieuws in grotere trials bevestigd moet worden, is dit opmerkelijk goed nieuws. Het verschil in effect lijkt op dat van het toevoegen van een nieuwe HCV-remmer aan de klassieke behandeling, maar dan zonder de bijwerkingen van die nieuwe middelen.
De onderzoekers merken op dat vitamine D ook wel eens de verschillen in effectiviteit van de traditionele behandeling tussen Amerikaanse zwarten en blanken kan verklaren. Bij blanken is de behandeling volgens een onderzoek bij 52% effectief, bij zwarten is dat slechts 19%. Dat lijkt gelijk op te gaan met de spiegels van vitamine D bij de twee etnische groepen.

Kopje koffie?
Een klein Frans onderzoek met een stuk of 100 deelnemers (80% was ook hiv-positief) suggereert dat de mensen die drie of meer kopjes koffie per dag drinken de behandeling met peginterferon beter verdroegen dan mensen die geen koffie dronken. De kans op bijwerkingen zou 80% lager zijn. Eerder onderzoek suggereert dat drie of meer koppen koffie per dag de behandeling ook nog eens effectiever zou maken. De uitslagen van deze onderzoeken moeten nog bevestigd worden, maar omdat het drinken van drie koppen koffie niet schadelijk is, is het het proberen waard.

HCV-remmers
Peginterferon en ribavirine zijn geen directe remmers van het HCV, maar momenteel zijn er meerdere HCV-remmers, met verschillende werkingsmechanismen, in onderzoek. HCV kan, net als hiv resistent worden tegen de remmers, zodat combinatietherapie belangrijk is. Voorlopig worden de HCV-remmers gecombineerd met peginterferon en ribavirine, maar er wordt ook onderzoek gedaan naar combinaties zonder peginterferon.

Boceprevir en telaprevir
Boceprevir (Victrelis) en telaprevir (Incivo) zijn HCV-remmers die al in Europa zijn geregistreerd. Het zijn beide proteaseremmers van HCV die alleen onderzocht zijn bij de behandeling van chronische infectie met genotype 1. Dat betekent dat er voor de behandeling van genotype 4, het andere slecht behandelbare genotype, voorlopig niets zal veranderen. De middelen zijn vooral onderzocht bij hiv-negatieven met HCV.

Toegevoegd
Beide middelen worden toegevoegd aan de standaardbehandeling met peginterferon en ribavirine. Dat leidt wel tot een hoger slagingspercentage (30% meer), maar ook tot meer bijwerkingen. Bij hiv-negatieven kan, afhankelijk van de respons de duur van de behandeling kan onder bepaalde omstandigheden wel korter zijn dan de huidige standaard van 48 weken. De duur van de behandeling hangt af van of je eerder onsuccesvol bent behandeld tegen HCV of niet en van hoe snel de behandeling aanslaat. De ingewikkelde behandelschema’s zal ik jullie besparen, omdat in onderzoek bij hiv-positieven men uitgaat van een behandelduur van 48 weken. De nieuwe middelen worden echter niet 48 weken gebruikt. Telaprevir wordt de eerste 12 weken gebruikt; boceprevir van week 4 tot week 48. De overige tijd gebruik je dus alleen peginterferon + ribavirine.

Stopregels
Voor het gebruik van beide middelen bestaan stopregels. Wanneer de HCV-load op een bepaald moment onvoldoende is gedaald, dan wordt geadviseerd om met de hele behandeling te stoppen. Daar zijn twee redenen voor: de kans dat het virus nog wordt geklaard is dan miniem, waardoor de behandeling alleen maar bijwerkingen veroorzaakt en geen genezing. Daarnaast kan HCV resistent worden tegen de middelen. De behandelingsopties in de toekomst worden dan kleiner.
Als bij de behandeling met boceprevir de HCV-load hoger is dan 100 op week 12 of nog detecteerbaar is op week 24 wordt de behandeling gestaakt.
Bij de behandeling met telaprevir geldt: stoppen als de HCV-load hoger is dan 1000 in week 4 of week 12.

Inname
Beide middelen moeten met voedsel worden ingenomen om de effectiviteit van de middelen te garanderen. Bij boceprevir gaat het om een maaltijd of een lichte snack, bij telaprevir om een maaltijd. Ook moeten beide middelen drie keer per dag (ongeveer elke 8 uur) worden ingenomen. Bij telaprevir is het drie keer per dag twee pillen (6 op een dag), bij boceprevir is het drie keer per dag vier pillen (12 op een dag). Daarnaast bestaat de behandeling uit twee keer per dag ribavirine (met voedsel) en wekelijks een injectie met peginterferon (en dan nog de hiv-remmers).
Bij het combineren van een middel dat drie keer per dag moet worden geslikt met een middel dat twee keer per dag gebruikt moet worden, zijn er ten minste vier slikmomenten. De behandeling is dus niet eenvoudig.

Bijwerkingen
De behandeling van HCV is zwaar. Door de toevoeging van boceprevir of telaprevir zal het nog zwaarder worden, al hoeft de behandeling soms minder lang te duren.
Bij het gebruik van telaprevir komt huiduitslag zeer vaak voor. De ernst hiervan kan verschillen, maar het kan soms een reden zijn om te stoppen met het middel. Verder komen maagdarmproblemen en bloedarmoede zeer vaak voor. Bij boceprevir komt bloedarmoede misschien nog wel vaker voor. Daarnaast komen angst en depressie, duizeligheid en hoofdpijn, hoesten en tot slot maagdarmproblemen zeer vaak voor.
Bij boceprevir stopten tot 10% van de gebruikers vanwege bijwerkingen, bij telaprevir ligt dat tussen de 5 en 13%.

Effectiviteit
Door een behandeling met een combinatie met een van beide nieuwe middelen erin geneest 63-79% van de mensen zonder hiv. Dat geldt voor mensen die er het beste aan toe zijn en bij wie er geen eerdere geschiedenis van falen van behandeling was. Is de lever ernstig beschadigd dan wordt de kans op succes kleiner. Wanneer een eerdere behandeling faalde, maakt het uit hoe ernstig die behandeling faalde. Komt de HCV-load enige tijd na behandeling weer terug dan zijn de kansen nog het best. Wanneer de vroegere behandeling nauwelijks aansloeg, dan worden de kansen kleiner.

Effectiviteit bij hiv-positieven
De eerste resultaten van behandeling met boceprevir + peginterferon + ribavirine bij hiv-positieven zijn bekend. Het gaat om de 12 wken na voltooing van de behandeling. Toen had 61% van de deelnemers met boceprevir een ondetecteerbare HCV-load. Bij telaprevir + peginterferon had 74%een ondetecteerbare HCV-load 24 weken na voltooiing van de behandeling. Dat is vergelijkbaar met wat bij hiv-negatieven wordt gezien.

Interacties
Interacties tussen HCV-medicatie en hiv-remmers
Er bestaan interacties tussen de HCV-medicatie en hiv-remmers. Soms gaan de bloedspiegels van een of beide middelen omlaag (↓), wat tot minder effectiviteit kan leiden en uiteindelijk tot resistentie. Soms gaan de bloedspiegels omhoog (↑) en dat kan leiden tot meer bijwerkingen.
Hoe het zit met interacties met hiv-remmers die in dit overzicht niet worden genoemd, is onbekend. Waarschijnlijk is het een goede gok dat er met nucleoside analogen (Truvada, Kivexa) geen belangrijke interacties zijn, terwijl je niet genoemde hiv-proteaseremmers maar beter niet met de HCV-remmers kunt combineren. Het blijft een raadsel hoe dat met nevirapine zit.

Interacties tussen HCV-medicatie en erectie-middelen
Zowel boceprevir als telaprevir verhogen de bloedspiegels van erectie-middelen. Ze kunnen meestal wel gecombineerd worden, zo lang als er niet meer dan een bepaalde hoeveelheid van de erectiepillen wordt ingenomen. Hieronder staan de adviezen die in Europa (EU) de VS worden gegeven.

Er bestaan meer interacties tussen HCV-remmers en andere medicatie. Voor meer informatie zie:
www.hep-druginteractions.org.

De volgende doorbraak op komst?
Er zijn behandelingen op komst die waarschijnlijk nog effectiever zijn dan die met boceprevir of telaprevir, die minder lastig in gebruik zijn en minder bijwerkingen geven. Resultaten uit kleine trials zijn beloftevol. Er wordt ook onderzoek gedaan naar andere genotypes dan genotype 1.
Er zijn voorbodes van het einde van het interferontijdperk. Een voorbeeld is een trial met de HCV-remmer sofosbuvir + ribavirine gedurende 12 weken, bij hiv-negatieven met HCV genotype 2 of 3. Daarnaast kregen de deelnemers kortere of langere tijd peginterferon of helemaal geen peginterferon. De resultaten van dit onderzoek zijn eenvoudig uit te leggen. Iedereen werd genezen (100%).

Keuzes maken
Het kan nog enkele jaren duren voordat die nieuwe HCV-remmers daadwerkelijk beschikbaar zijn. Wie kàn wachten op de komst van die middelen, is waarschijnlijk beter af met wachten. Het is dan wel van belang dat de schade aan de lever niet al te groot is geworden, omdat dan de kansen op succes minder groot worden, terwijl er een kans is op meer bijwerkingen. De toestand van je lever moet dan dus goed bijgehouden worden, bijvoorbeeld via een jaarlijkse fibroscan naast het bijhouden van leverenzymwaarden.

Nu al behandelen voorkomt natuurlijk wel overdracht van het virus. Behandeling van acute HCV is zeker zinvol omdat ook zonder telaprevir of boceprevir de kans op succes groot is. Het is onbekend of bij acute infectie het toevoegen van boceprevir of telaprevir aan de behandeling zinvol is. De afweging over wanneer met behandelen te beginnen zal dus individueel verschillend zijn.

Ervaringsverhalen uit Hivnieuws

• De verveling van het lot
  Een persoonlijk verhaal van Gerda Gebker over behandeling van hepatitis C - (Hivnieuws 80, jan. 2003)
• Kwetsbare ogen
  Een vervolgverhaal van Gerda Gebker over behandeling van hepatitis C - (Hivnieuws 84, sept. 2003)  

Behandeling acute infectie met telapevir (25 april 2013)
Simeprevir bij hiv-positieven (25 april 2013)
Faldaprevir bij hiv-positieven (25 april 2013)
Combinatietherapie met ABT-tjes (12 december 2012)
Electron-trial met sofosbuvir (12 december 2012)
Twee keer daags telaprevir (12 december 2012)
HCV en psychische gezondheid (26 oktober 2012)
Sofosbuvir bij hiv-positieven (26 oktober 2012)
Drie HCV-remmers in de problemen (26 oktober 2012)
Minder HCV in amsterdam? (14 september 2012)
HCV-remmers BI 201335 + BI 207127 (4 mei 2012)
HCV-remmers ABT-450/r + ABT-333 + ribavirine (3 mei 2012)
Combinatie ABT-450/r + ABT-072 + ribavirine veelbelovend (27 april 2012)
HCV-remmers: meer bijwerkingen bij cirrose (26 april 2012)
Onderzoek naar alisporivir stopgezet (24 april 2012)
Daclatasvir + GS-7977 veel belovend (20 april 2012)
Boceprevir en telaprevir per 1 april verkrijgbaar (30 maart 2012)
12 weken GS7977 + ribavirine soms niet genoeg (23 februari 2012) 
Interacties met boceprevir zorgelijk? (16 februari 2012)
Voorbodes van het interferonvrije tijdperk (23 december 2011)
HCV-remmers geregistreerd (23 december 2011)
Boceprevir bij hiv-positieven (23 december 2011)
Onduidelijkheid over vitamine D3 (23 december 2011)
HCV: BMS-790052 veelbelovend (16 november 2011)
Vermindert maraviroc fibrose bij HCV? (16 november 2011)
Registratie HCV-remmers (31 augustus 2011)
Kortere HCV-behandeling even effectief? (24 juni 2011)
HCV-herinfectie  (04-05-2011)
Advies aan FDA: registreer boceprevir en telaprevir (03-05-2011)
Nieuws over HCV-remmers bij hiv-positieven (20-4-2011)
HCV bij homo’s in Hamburg en Amsterdam (05-01-2011)
Registratie telaprevir aangevraagd (05-01-2011)
HCV: bloed of spermavocht? (06-07-2010)
Vitamine D effectief bij behandeling HCV?! (20-04-2010)
Kortere behandeling acute HCV mogelijk? (26-02-2010)
Spontane klaring HCV en HCV load (26-02-2010)

Externe Links

• www.mantotman.nl/dossierC
• Info over HCV in het weblog van Poz and Proud
• Know the facts - Sex and Hep C (Posive Life NSW - Australië)
• Brochure van Treatment Action Group (pdf)
• Brochure van I-base (pdf)
• Website met info over interacties met HCV-remmers
  

• Volgende >